Okuduğu Kitaplar

Bu başlık altında Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatının farklı dönemlerinde incelediği, okuduğu, üzerinde çalıştığı bilinen bir kısım kitaplar derlenmiştir. Atatürk’ün kütüphanecisi Nuri Ulusu’nun aktardığına göre yurt gezilerinde sandıklarla kitap taşıtacak kadar kitap tutkunu olan Atatürk, okuduğu yabancı kaynakların bir kısmını Türkçe çevirisi üzerinden bir kısmını da asıl metin üzerinden okumuş ve çoğu kitap üzerine notlar almıştı. Kitapların tümünü bir sayfa altında toplamak teknik olarak mümkün olmadığından, kitapların küçük bir bölümü farklı türler ve dillerden olacak şekilde seçilerek listelenmiştir.

Atatürk’ün Okuduğu Türkçe ve Çeviri Kitaplar:

Ahmet Ağaoğlu: Devlet ve Fert

Ahmet Cevat Emre: Alfabenin Menşei, Muhtaç Olduğumuz Lisan İnkılabı Hakkında Bir Kalem Tercümesi, Türkçede Kelime Teşkili, Türkçe Gramer, Yeni Bir Gramer Metodu Hakkında Layiha

Ahmet Cevdet Paşa: Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa, Tarihi Cevdet

Ahmet Faik Türkmen: Askerliğin Psikolojisi

Ahmet Halit: İslam Büyükleri

Ahmet Hilmi Şehbenderzade: Tarih-i İslam

Ahmet Rasim: Falaka, Osmanlı Tarihi, Şinasi

Ahmet Rifat: Lugat-i Tarihiyye ve Coğrafiyye, Lügat-ı Tarihiye ve Osmaniye

Ahmet Süheyl Ünver: Büyük Türk Hekimi ve Feylesofu İbni Sina, Uygurlarda Tababet

Ahmet Vefik Paşa: Lehçe-i Osmani

Ahmet Refik Altınay: Bizans Karşısında Türkler, İlk Türk Matbaası, Samur Devri, Tarihi Medeniyet, Türkiyede Mülteciler Meselesi

Ali Ekrem Bolayır: Fransızca Gramerler, Recaizade Mahmut Ekrem Bey, Ruhi Kemal, Şiir Demeti

Ali Reşat: Musavver-Mufassal Fransa İhtilali Kebiri Tarihi, Kurun-u Cedide Tarihi, Tarih-i Kadim, Tarih-i Osmaniye, Tarih-i Umumi

Ali Saip Ursavaş: Kilikya Faciaları ve Urfa’nın Kurtuluş Mücadeleleri

Arif Oruç: Sultan Abdülaziz Nasıl Haledildi, Nasıl İntihar Etti

Avram Galanti: Arabi Harfleri Terakkimize Mani Değildi., Arabi ve Latin Harfleri ve İmla Meseleleri, Hamurabi Kanunu, Hitit Kanunu, Küçük Türk Tetebbular, Türkçede Arabi ve Latin Harfleri ve İmla Meselesi

Babanzade İsmail Hakkı: Hukuk-ı Esasiyye

Bedi Nuri: Hakk-ı İntihab (Seçim Hakkı)

Besim Atalay: Türk Büyükleri veya Türk Adları, Maraş Tarihi ve Coğrafyası

Cemal Paşa: Cemal Pş. Hatıratı (1913-1922)

Emile Zola: Hakikat

Enver Behnan Şapolyo: Alas, Attila, Ayşim, Cumhuriyetin 10ncu Yıl Dönümü, İnkılap Ötkünçleri, Türk Soyadı

Erich Ludendorff: İdare-i Harb ve Siyaset

Evliya Çelebi: Evliya Çelebi Seyyahatnamesi

Fahrettin Kerim Gökay: İnkılap Çocuğunun Terbiyesinde Ruhi ve Ameli Esaslar

Falih Rıfkı Atay: Eski Saat, Deniz Aşırı, Roman, Zeytindağı

Faruk Nafiz Çamlıbel: Kahraman, Özyurt

Galip Ata Ataç: Darwin, Pastör

Grigori Petrov: Beyaz Zambaklar Ülkesinde, Mefkureci Muallim

Halide Edib Adıvar: Mev-ud Hüküm

Hamdullah Suphi Tanrıöver: Dağyolu, Güne Bakan

Hasan Âli Yücel: Mevlana’nın Rubaileri

Heinrich Kleist: Herman Muharebesi

Herbert George Wells: Cihan Tarihinin Umumi Hatları

Hilmi Ziya Ülken: Aristo Metafizik, Türk Tefekkürü Tarihi, Uyanış Devrinde Tercümenin Rolü

Hüseyin Namık Orkun: Attila ve Oğulları, Oğuzlara Dair, Peçenekler, Türk Dünyası

İbrahim Peçevi: Peçevi Tarihi

İsmail Hakkı Uzunçarşılı: Afyonkarahisar, Sandıklı, Bolvadin, Çay, İsaklı, Birgi, Mugla, Peçin, Denizli, Isparta, Atabey ve Egirdir Kitabeleri, Bizans ve Selçukilerle Germiyan ve Osman Oğulları Zamanında Kütahya Şehri, Kitabeler, Sivas Şehiri Abide ve Kitabeleri

James Bryce: Asri Demokrasiler

James Churchward: Kaybolmuş Mu Kıtası

Jean-Jacques Rousseau: Mukavele-i İctimaiye Yahud Hukuk-ı Siyasiyye Kavaid-i Esasiyesi

John Stuart Mill: Hürriyet

Kamil Su: Balıkesir ve Civarında Yürük ve Türkmenler

Kaşgarlı Mahmud: Kitabü Divan-i Lugat it-Türk

Katip Çelebi: Kitabucühannema, Takvimüt-tevarih, Tuhfetülkibar fi Esfar il-bihar

Kazım Nami Duru: Büyük Türk Lügati, En Büyüğümüz İçin, Türkçe Oku Türkçe Yaz

Leon Duguit: Hukuk-ı Esasiye

Leone Principe Caetani: İslam Tarihi

Lütfi Simavi: Devr-i İnkılap

Lütfullah Ahmet: Hayat-ı Hazreti Muhammet

Mahmut Esat Bozkurt: Du régime des capitulations ottomanes : leur caractère juridique d’après l’histoire et les textes (Osmanlı kapitülasyon rejimi: tarih ve metinlere göre hukuki niteliği)

Mazhar Osman Usman: Akıl Hastalıkları, İyi Çocuk Yetiştirme Hakkında İki Konferans

Mehmet Ali Ayni: Demokrasi Nedir Tarihi ve Felsefesi

Mehmet Cemil Bilsel: Devletler Hukuku, Hukuk-u Düvel (Devletler Hukuku), Sulhte ve Harpte Hukuku Düvel (Barışta ve Savaşta Devletler Hukuku)

Mehmet Emin Yurdakul: Türkçe Şiirler, Zafer Yolunda

Mehmet Fuat Köprülü: Kayıkçı Kul Mustafa ve Genç Osman Hikayesi, Milli Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşirleri ve Divan Türkii Basit, Türk Dili ve Edebiyatı Hakkında Araştırmalar, Türk Edebiyatında İlk Mütasavvıflar, Türk Edebiyatı Tarihi, Türkiye Tarihi,

Mehmet Selahattin: Kamus-u Osmani

Mehmet Şefik Aker: Çanakkale Arıburnu Savaşları

Mehmet Şemsettin Günaltay: Mufassal Türk Tarihi, İslam Tarihi

Mehmet Şeref Aykut: Kemalizm

Mehpare Tevfik: Türk Tarihinde Aile Hayatı Evrimi ve Kadın

Mişon Ventura: Roma Hukuku

Mithat Sadullah Sander: Latin Harflerinin Türkçeye Tatbiki, Yeni Kıraat Kitabı, Yeni Sarf ve Nahiv Dersleri, Yeni Usul Tahriri Kitabet Dersleri

Munis Tekinalp: Kemalizm, Türkleştirme

Mustafa Efendi: Tarih-i Selanikî

Mustafa Nuri Paşa: Netayic-ül Vukuat

Nazım Hikmet Ran: Benerci Kendini Niçin Öldürdü, Jakond ile Si-Ya-U, Varan 3

Namık Kemal: Makalat-ı Siyasiye ve Edebiye, Osmanlı Tarihi, Rönan Müdafaanamesi, Vaveyla, Sergüzeşt

Necip Asım Yazıksız: Orhon Abideleri, Türk Tarihi

Nushet Haşim Sinanoğlu: Faşizim ve Onun Devlet Sistemi, İtalyan Edebiyatı Tarih Antoloji

Nüzhet Paşa: Almanca Elifba

Ömer Adil Zülfizade: Tekkeler Yıkılmalıdır

Ömer Hayyam: Rubaiyatı Ömer Hayyam, Rubaiyyat

Pertev Naili Boratav: Köroğlu Destanı

Peyami Safa: Attila

Recep Peker: İnkılap Dersleri Notları

Reşat Nuri Güntekin: Çalıkuşu, Fransız Edebiyatı Antolojisi

Rousset: Sosyalist Sovyet Cumhuriyetleri İttihadının Etnografı

Sabahattin: İttihadı Terakki Cemiyetine Açık Mektuplar

Sadri Ertem: Politika Felsefesi

Sadri Maksudi Arsal: Türk Dili İçin

Selim Sırrı Tarcan: Bugünkü Almanya, Köy Mekteplerinde Beden Terbiyesi, Radyo Konferanslarım

Şemseddin Sami: Kamûs ül-A’lam (6 cilt), Kamus-ı Okyanus, Kamus-ı Türki

Talat Paşa: Mukaddemei Hatırat

Tevfik Fikret: Haluk’un Defteri, Ribabı Şikeste

Tunalı Hilmi: Köylü Memiş Çavuş, Köylü Memiş Çavuş TBMM’de, Memiş Çavuş

Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Ankara, Ergenekon, Nur Baba, Sodom ve Gomore, Yaban

Yunus Nadi Abalıoğlu: Kırk Dokuz Saat Seplin ile Havada

Ziya Gökalp: Altın Işık, Türk Medeniyeti Tarihi, Türk Töresi

Ziya Paşa: Endülüs Tarihi, Harabat, Zafername Şerhi

Atatürk’ün Okuduğu Yabancı Kitaplar

A. Henri Constant Hasselt: Belgique et Hollande (Belçika ve Hollanda)

Albert Malet: L’antiquité: Orient, Grèce, Rome (Antik Çağ: Doğu, Yunanistan, Roma)

Alfred Chaterier: L’İslam dans L’Afrique (Afrika’da İslam)

Amadee Tardieu: Senegambie et Guinee (Senegambiya ve Gine)

César Famin: Chili, Paraguay, Uruguay, Buenos-Ayres (Şili, Paraguay, Uruguay, Buenos Aires)

Champollion Figeac: Egypte Ancienne (Antik Mısır)

Charles Diehl: Byzance: grandeur et décadence (Bizans: ihtişam ve çöküş)

Charles Hitchcock Sherrill Trois Hommes: Eighteenth-Century America (On Sekizinci Yüzyıl Amerikası), Roosevelt, Mussolini, Kamal (Üç Adam: Roosevelt, Mussolini, Kamal)

Dagobert von Mikusch: Gazi Mustafa Kemal

Duruy, Filon, Lacroix ve Yanoski : Italie Ancienne (Antik İtalya)

Edmond Demolis: A-t-on intérêt à s’emparer du pouvoir? (İktidarı ele geçirmek bizim çıkarımıza mı?)

Emil Ludwig: Bismarck, Napeleon, Wilhelm der Zweite (II. Wilhelm)

Ernest Lavisse, Alfred Rambaud: Histoire générale du 4e siècle à nos jours (12 cilt) (4. yüzyıldan günümüze genel tarih)

Ernest Lémonon: Venizelos

Ernest Renan: Histoire du peuple d’Israel (İsrail halkının tarihi)

Eugene Pittard: Les races et l’hıstoire (Irklar ve tarih)

Farit Mohamed: Etude sur la Crise Ottoman Actuelle (Mevcut Osmanlı Krizi Üzerine Bir Çalışma)

Ferdinand Denis: Portugal (Portekiz)

Ferdinand Denis ve César Famin: Brésil, Colombie et Guyane (Brezilya, Kolombiya ve Guyana)

F. Louis Claude Marin: Histoire de Saladin, Sulthan D’Egypte et de Syrie (Mısır ve Suriye Sultanı Selahaddin’in Tarihi)

Frederic Lacroix: İles Baleares et Pithyuses (Balear Adaları ve Pithyuslar), Perou et Bolivie (Peru ve Bolivya)

Gaston Camille Maspero: Histoire ancienne des peuples de l’Orient (Doğu Halklarının Antik Tarihi)

G. Lois Domeny de Rienzi: Oceanie ou cinqueme partie du monde (Okyanusya ya da dünyanın beşinci kıtası)

Halide Edib Adıvar: Das Flammenhemd (Ateşten Gömlek), Eleskjortan (Ateşten Gömlek), Mev-ud Hüküm

Harold Lamb: Gengiz-Kaheane (Cengiz Han)

Henri Grabbin: Histoire de la Pologle (Polonya Tarihi)

Henry Wheaton: Elements du Droit Enternational (Uluslararası Hukukun Temelleri)

Herbert George Wells: A Short Story of the World (Kısa Dünya Tarihi), Esquisse de L’Hıstore Universelle (Evrensel Tarihin Ana Hatları), The Outline of History (Tarihin Ana Hatları)

H. F. Kvergic: Etudes Türk-Sumer (Türk-Sümer Çalışmaları)

Hilaire de Barenton: L’Origine des langues des Religions et des Peuples (Dinlerin ve Halkların Dillerinin Kökeni)

Jacques Morgan: L’humanité préhistorique (Tarih öncesi insanlık)

James Churchward: Cosmic Forces (Kozmik Güçler), The Children of Mu (Mu’nun Çocukları), The Lost Continent of Mu (Kayıp Mu Kıtası), The Sacred Symbols of Mu (Mu’nun Kutsal Sembolleri)

J. B. G. Bory de Saint Vincent: Histoire et description des iles de l’Ocean (Okyanus adalarının tarihi ve izahı)

Jean-Antoine Guer: Moeurs et usages des Turcs, leur religion, leur gouvernement civil, militaire et politique (Türklerin gelenek ve görenekleri, dinleri; sivil, askeri ve siyasi yönetimleri)

Jean Marie Chopin: Provinces danubiennes et roumaines (Tuna Nehri kıyısındaki ve Romanya’daki kentler), Russie (Rusya)

Jean Mélia: Mustapha-Kémal ou La rénovation de la Turquie (Mustafa Kemal ya da Türkiye’nin yeniden doğuşu)

Jean Jaures: Histoire socialiste de la Revolution française (Fransız Devrimi’nin sosyalist tarihi)

John Masefield: Gallipoli (Gelibolu)

Joseph Lavallee: Espagne (İspanya)

J. Pierre Guillaume Pauthier: Chine ou description hisroique, geographique et litteraire de ce vaste empire, d’apres des documents chinois (Çin veya bu engin imparatorluğun Çin belgelerine dayalı tarihsel, coğrafi ve edebi açıklaması)

Louis Lacroix: İles de la Grece (Yunan Adaları)

Marcellus Redlich: Enternational Law as a Sübtituet For Diplomacy (Diplomasi Yerine Geçen Uluslararası Hukuk)

Marie Philippe Golbery: Histoire et description de la Suisse et du Tyrol (İsviçre ve Tirol’ün Tarihi ve Tanımı)

Malcolm MacColl: The Sultan and the Powers (Sultan ve Güçler)

Manuscrit Troano: Études sur le système graphique et la langue des Mayas (Maya yazı sistemi ve dili üzerine çalışmalar)

Maurice Hauriou: Précis de droit constitutionnel (Anayasa hukuku el kitabı)

M. Dubeux, M. V. Valmont, M. Xavier Raymond: Tartarie, Beloutchistan, Boutan et Népal & Afghanistan (Tataristan, Belucistan, Boutan ve Nepal ve Afganistan)

Mehmet Fuad Köprülü: Les Origines de L’Empire Ottoman (Osmanlı İmparatorluğu’nun Kökenleri)

M. Elias Regnault: Histoire des Antilles et des colonies françaises, espagnoles, anglaises, danoises et suedoises (Antiller ve Fransız, İspanyol, İngiliz, Danimarka ve İsveç kolonilerinin tarihi)

M. Ferd. Hoefer: Chaldée, Assyrie, Médie, Babylonie, Mésopotamie, Phenicie, Palmyrène (Kaldea, Asur, Medya, Babil, Mezopotamya, Fenike, Palmira)

M. Guizot: Dictionnaire universel des synonymes de la langue Française (Fransızca evrensel eş anlamlılar sözlüğü)

M. Jean Yanosky ve M. Jules David (Yayına Hzl.): Syrie ancienne et moderne (Eksi ve modern Suriye)

M. Le Chevalier Artaud: Italie (İtalya)

M. Neel Desverges: Arabie (Arabistan)

Montesquieu: Grandeur et Deeadence des Romains (Romalıların Yücelik ve Çöküşünün Nedenleri Üzerine Düşünceler), L’Esprit des Loıs (Kanunların Ruhu)

M. Roux de Rochelle: Etats-Unis d’Amerique (Amerika Birleşik Devletleri), Villes Anseatiques (Hansa Şehirleri)

Noel Desvergers: Abyssinie (Habeşistan)

Ömer Hayyam: Rubaiyat de Omar Khayyam

Philippe Le Bas: Etats de la confederation germanique pour faire suite a l’histoire generale de l’Allemagne (Almanya’nın Genel Tarihi’nin devamı niteliğindeki Alman Konfederasyonu Devletleri)

Philippe Le Bas: Suede et Norwege (İsveç ve Norveç)

Ruşen Eşref Ünaydın: Mustafa Kemal: Über die Dardanellenkämpfe im Weltkriege (Mustafa Kemal: Birinci Dünya Savaşı’ndaki Çanakkale Savaşları Hakkında)

Said Sannu: Turkiyya el-Kemaliyye (Kemalist Türkiye)

Salomon Munk: Palestine description géographique, historique et archéologique (Filistin: Coğrafi, Tarihsel ve Arkeolojik Bir Tanım)

Vilhelm Thomsen: Inscription de l’Orkhon (Orhun Yazıtları)

Willem Hendrik: Histoire de L’Humanite (İnsanlık Tarihi)

William Shakespeare: Hamlet, Julius Caesar

Xavier Raymond: Afghanistan (Afganistan)

Youssouf Fehmi: Histoire de la Turquie (Türkiye Tarihi)

Kaynak:

Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar (24 Cilt), Ankara: Anıtkabir Derneği, 2001

http://www.fmv.edu.tr/web/13-62-1-1/fmv_tr/ataturk_kosesi/okuyan_ataturk/ataturkun_okudugu_kitaplar Erişim Tarihi: 17/03/2018

https://mk.gov.tr/ataturkun-okudugu-kitaplar/Dijital%20Koleksiyon%20Eserleri%20Atat%C3%BCrk/liste Erişim Tarihi: 29/03/2026

https://ataturkleokumak.istanbul.edu.tr/tr/content/ataturkun-okudugu-kitaplar/ataturk%E2%80%99un-okudugu-kitaplar Erişim Tarihi: 29/03/2026

https://www.sb.k12.tr/wp-content/uploads/2020/10/ataturkunokudugubilinenkitaplarinlis.pdf Erişim Tarihi: 29/03/2026

Bu sayfa TurkInkilabi.com’un özgün içeriğidir.